P&I Survey Nedir? Sigorta Sürecinde Bağımsız Gözetimin Rolü
Deniz taşımacılığında bir hasar meydana geldiğinde ilk sorulan soru şudur: "Hasar ne zaman, nasıl ve kimin sorumluluğunda oluştu?" Bu sorunun güvenilir cevabını bağımsız survey verir. P&I survey, bu sürecin sigorta ayağındaki en kritik araçtır.
P&I Kulübü Nedir?
P&I (Protection & Indemnity) kulüpleri, gemi donatanlarının üçüncü şahıslara karşı sorumluluklarını karşılıklı sigorta esasıyla teminat altına alan kuruluşlardır. Yük hasarı, çevre kirliliği, personel yaralanması gibi riskler P&I teminatı kapsamındadır. Bir yük hasarı bildirildiğinde kulüp, olayı yerinde tespit etmesi için bağımsız bir surveyor görevlendirir.
P&I Survey Ne Zaman Gerekir?
- Yük hasarı tespitinde: Tahliye sırasında ıslanma, kırılma, ezilme veya eksiklik fark edildiğinde.
- Yükleme öncesi kondisyon tespitinde: Yükün gemiye tesliminden önceki durumunu belgelemek için (pre-loading condition survey).
- Sabitleme uygunluğunda: Lashing ve istifin sefere uygunluğunun bağımsız onayı için (lashing survey).
- Ambar uygunluğunda: Ambarların yüke hazır olduğunun tespitinde (hold condition survey).
- Uyuşmazlık durumunda: Taraflar arasında sorumluluk tartışması doğduğunda delil tespiti için.
Survey Süreci Nasıl İşler?
1. Görevlendirme
P&I kulübü, sigortacı veya yük ilgilisi surveyor'u görevlendirir. Aciliyet esastır: yük elleçlendikçe hasarın nedenini kanıtlamak zorlaşır.
2. Yerinde Tespit
Surveyor; hasarın niteliğini, boyutunu ve muhtemel nedenini yerinde inceler. Fotoğraflama, ölçüm, numune alma ve ilgili belgelerin (konşimento, çeki listesi, lashing raporu, sıcaklık kayıtları) toplanması bu aşamada yapılır.
3. Neden Analizi
Hasarın taşıma öncesinde mi, taşıma sırasında mı yoksa tahliyede mi oluştuğu; istif ve sabitlemenin standartlara uygun olup olmadığı değerlendirilir.
4. Raporlama
Uluslararası formatta, fotoğraflı ve tarihli survey raporu düzenlenir. Rapor; sigorta tazminat dosyasının, rücu sürecinin ve olası tahkim/mahkeme aşamasının temel delilidir.
Kritik nokta: Survey'in değeri bağımsızlığından gelir. Surveyor hiçbir tarafın çıkarına göre değil, gördüğünü belgeleyerek çalışır. Bu yüzden raporlar tüm taraflarca ve mahkemelerce itibar görür.
Bağımsız Gözetim Yük Sahibine Ne Kazandırır?
- Kanıt gücü: Hasar anındaki durumun tarafsız belgesi; tazminat talebinin temelidir.
- Hızlı süreç: Eksiksiz survey raporu, sigorta dosyasının aylar yerine haftalar içinde sonuçlanmasını sağlar.
- Rücu imkânı: Sorumlu tarafın (taşıyan, liman, packer) doğru tespiti, zararın gerçek sorumlusundan tahsilini mümkün kılar.
- Önleyici değer: Yükleme gözetimi (loading supervision) hasar daha oluşmadan riskleri yakalar.
Sık Sorulan Sorular
P&I survey ücretini kim öder?
Genellikle survey'i talep eden taraf öder: hasar dosyalarında çoğunlukla P&I kulübü veya donatan, yük ilgilisi survey'lerde yük sahibi ya da sigortacısı. Sözleşmede aksine hüküm yoksa masraf, talep eden tarafın üzerinde kalır.
Survey raporu mahkemede delil olur mu?
Bağımsız surveyor tarafından hazırlanan, fotoğraflı ve tarihli survey raporları; sigorta uyuşmazlıklarında, tahkimde ve mahkemelerde güçlü yazılı delil niteliği taşır. Raporun değeri, surveyor'un bağımsızlığı ve uluslararası formatta hazırlanmış olmasıyla doğru orantılıdır.
Hasar fark edildiğinde ne kadar sürede survey talep edilmeli?
Mümkün olan en kısa sürede — ideal olarak hasarın fark edildiği gün. Yük elleçlendikçe veya taşındıkça hasarın nedenini kanıtlamak zorlaşır. Erken survey, hasar anındaki durumu belgeleyerek sorumluluğun doğru tarafa yüklenmesini sağlar.
P&I Uyumlu Bağımsız Survey Hizmeti
Hasar tespit, yükleme gözetimi ve marine survey taleplerinizde sertifikalı ekibimiz Türkiye genelinde 7/24 görev alır.
Hızlı Teklif Al WhatsApp'tan Ulaş
