Yük Hasarı Durumunda Ne Yapılmalı? İlk 24 Saat Rehberi
Konteyner açıldı ve yük hasarlı. Bu andan itibaren yapacaklarınız, tazminat alıp alamayacağınızı doğrudan belirler. En yaygın hata, hasarı görüp yükü boşaltmaya devam etmektir — çünkü delil o anda kaybolur.
İlk Kural: Durun ve Dokunmayın
Hasar fark edildiği anda yapılacak ilk şey boşaltmayı durdurmaktır. Yük hareket ettiği, ayrıştırıldığı veya istifi bozulduğu anda hasarın nasıl oluştuğunu gösteren kanıt kaybolur.
Bu noktada sıkça yaşanan baskı gerçektir: liman süresi işliyor, araç bekliyor, üretim hattı yükü bekliyor. Yine de birkaç saatlik gecikme, kaybedilecek tazminatın yanında küçük kalır.
Kritik nokta: Hasarın taşıma sırasında mı yoksa yükleme öncesinde mi oluştuğu, tüm sorumluluk zincirini belirler. Bu ayrımı yapmanın tek yolu, yükü olduğu hâliyle belgelemektir.
Adım 1 — Yerinde Belgeleme (ilk 1 saat)
- Genel kareler: Konteyner/araç dışı, plaka ve konteyner numarası, mühür durumu
- Mühür: Kırık, değiştirilmiş veya numarası tutmayan mühür başlı başına delildir — mutlaka kayda alın
- Kapı açılışı: Kapı açıldığı andaki ilk görüntü. Yükün kaymış, devrilmiş veya yerinde olduğu bu karede belli olur
- Sabitleme durumu: Kayış/zincirlerin kopmuş, gevşemiş ya da hiç takılmamış olduğu görünmeli
- Hasar detayları: Her hasarlı parçanın yakın çekimi; ıslanma varsa nem izleri ve su seviyesi
- Video: Konteyner içinde uçtan uca tek çekim video, fotoğraftan daha güçlü delildir
Fotoğraflarda tarih-saat bilgisinin bulunması ve dosyaların düzenlenmemiş olması önemlidir.
Adım 2 — İhbar (ilk 24 saat)
Hasar; taşıyana, sigortacıya ve gerekiyorsa limana yazılı olarak bildirilmelidir. Sözlü bildirim kayıt oluşturmaz.
- Taşıyana ihbar: Görünür hasarda teslim anında, gizli hasarda tespit edildiği anda. Denizyolu taşımalarında gizli hasar için genellikle teslimden itibaren 3 gün gibi kısa süreler işler — sözleşme ve rejime göre değişir, gecikmeyin.
- Sigortacıya ihbar: Poliçede yazan süre içinde. Çoğu poliçe derhal bildirim şartı arar.
- Liman/terminal: Hasar elleçleme sırasında oluştuysa tutanak tutulmalıdır.
İhbar yazısında yükün tanımı, konşimento numarası, hasarın niteliği ve tahmini boyutu yer almalı; "tüm haklarımız saklıdır" ifadesi eklenmelidir.
Adım 3 — Bağımsız Survey Talebi
Bu adım, dosyanın kaderini belirler. Bağımsız bir surveyor, hasarı yerinde inceleyip nedenini ve boyutunu tarafsız biçimde raporlar. Sigorta şirketleri ve P&I kulüpleri kendi surveyor'unu görevlendirebilir; ancak yük ilgilisinin de kendi bağımsız tespitini yaptırma hakkı vardır.
Survey ne kadar erken yapılırsa o kadar değerlidir. Yük elleçlendikçe, taşındıkça veya hava koşullarına maruz kaldıkça nedeni kanıtlamak zorlaşır. İdeal olan, hasarın fark edildiği gün talep edilmesidir.
Adım 4 — Belge Dosyası Oluşturma
Tazminat sürecinde istenen belgeleri baştan bir arada toplayın:
- Konşimento (B/L) ve taşıma sözleşmesi
- Ticari fatura ve çeki listesi (packing list)
- Sigorta poliçesi
- Lashing raporu — yükün yola çıkarken kurallara uygun sabitlendiğinin kanıtı
- Yükleme öncesi fotoğraflar (varsa)
- Hasar fotoğrafları ve videosu
- Taşıyana gönderilen ihbar yazısı ve tebliğ kaydı
- Survey raporu
- Onarım/ikame maliyetini gösteren teklif veya faturalar
- Sıcaklık kaydı (reefer yükte), şok göstergesi verileri (varsa)
En Sık Yapılan 5 Hata
- Boşaltmaya devam etmek: Delil, yük hareket ettiği anda kaybolur.
- Sadece hasarlı parçayı fotoğraflamak: Genel istif düzeni ve sabitleme durumu, nedeni gösteren asıl karedir.
- Sözlü bildirimle yetinmek: Yazılı olmayan ihbar, sonradan yok sayılabilir.
- Survey'i günler sonra istemek: Geciken tespit, nedensellik bağını zayıflatır.
- Hasarlı yükü imha veya tamir etmek: Survey yapılmadan müdahale edilen yük, dosyayı bitirir.
Hasarı En Baştan Önlemek
Hasar dosyalarının önemli bölümü, taşıma öncesinde alınabilecek basit önlemlerle engellenebilirdi:
- CTU Code'a uygun istif ve sabitleme
- Yükleme öncesi konteyner iç kontrolü — delik, nem, koku
- Nem hassas yüklerde desikant kullanımı
- Hassas ekipmanda şok ve eğim göstergesi
- Her operasyonda fotoğraflı lashing raporu
Bu önlemlerin maliyeti, tek bir hasar dosyasının yanında ihmal edilebilir düzeydedir.
Sık Sorulan Sorular
Yük hasarını ne kadar sürede bildirmem gerekir?
Görünür hasarlarda teslim anında, gizli hasarlarda tespit edildiği anda yazılı bildirim yapılmalıdır. Denizyolu taşımalarında gizli hasar için genellikle teslimden itibaren 3 gün gibi kısa süreler işler; kesin süre taşıma sözleşmesine ve uygulanan rejime göre değişir. Gecikme hak kaybına yol açabilir.
Hasarlı yükü boşaltmaya devam edebilir miyim?
Hayır, mümkün olduğunca durdurun. Yük hareket ettiği, ayrıştırıldığı veya istifi bozulduğu anda hasarın nasıl oluştuğunu gösteren deliller kaybolur. Önce fotoğraf ve video ile durumu belgeleyin, ardından survey talebinde bulunun.
Survey ücretini kim öder?
Genellikle survey talep eden taraf öder. Sigorta şirketi kendi surveyor'unu görevlendirdiğinde masrafı kendisi karşılar; yük ilgilisi kendi bağımsız tespitini yaptırıyorsa masraf kendisine aittir. Tazminat kabul edildiğinde survey masrafı dosyaya dahil edilebilir.
Lashing raporum yoksa tazminat alabilir miyim?
İmkânsız değil ama süreç ciddi şekilde zorlaşır. Sabitlemenin kurallara uygun yapıldığını gösteren belge bulunmadığında, sigortacı özen yükümlülüğünün ihlal edildiğini öne sürebilir. Bu nedenle her operasyonda fotoğraflı lashing raporu alınması önerilir.
Acil Hasar Tespiti ve Survey
Hasar tespit ve bağımsız gözetim taleplerinizde Türkiye genelinde 7/24 görev alıyoruz. Hızlı müdahale için hemen arayın.
Hızlı Teklif Al WhatsApp'tan Ulaş
